ƯƠM MẦM XANH GIỮA SÂN TRƯỜNG: HÀNH TRÌNH THỰC PHẨM TUẦN HOÀN CỦA HỌC SINH HÀ NỘI VÀ SINH VIÊN NUS

“Sau buổi học, em nghĩ mình có thể tự làm phân hữu cơ để giúp cây cối quanh nhà xanh tốt hơn.” — Trung, học sinh lớp 6, Trường THCS Trương Công Giai.

Vỏ rau củ, nắm lá khô,… là những nguyên liệu nhỏ bé thường xuất hiện mỗi ngày trong bếp ăn và sân trường. Với học sinh tại ba trường THCS tại Hà Nội: Yên Hòa, Nam Trung Yên và Trương Công Giai, những thứ quen thuộc ấy đã trở thành khởi đầu cho một bài học lớn hơn: mối liên hệ giữa thực phẩm, rác thải và môi trường.

Đó là tinh thần của chuỗi hoạt động “Chung tay kiến tạo thay đổi” (Rooting for Change), diễn ra trong hai ngày 04–05/08/2026, quy tụ học sinh ba trường cùng nhóm sinh viên Đại học Quốc gia Singapore (NUS), do Trung tâm Phát triển Sáng kiến Cộng đồng và Môi trường (C&E) tổ chức và tài trợ bởi Rikolto, trong khuôn khổ dự án “Thực phẩm bổ dưỡng và bền vững học đường” (GoodFood@School).

Hành trình hợp tác ba năm

Mối liên kết giữa NUS và các trường tại Hà Nội bắt đầu từ năm 2024, khi NUS hợp tác cùng Rikolto tìm hiểu hệ thống thực phẩm học đường tại Việt Nam. Năm 2025, nhóm sinh viên NUS đầu tiên do thầy Jerome KOK phụ trách đã tổ chức các buổi giao lưu về dinh dưỡng tại Yên Hòa và Nam Trung Yên. Đến năm 2026, dự án tiếp tục được mở rộng sang chủ đề ủ phân hữu cơ dưới dạng bài giảng, trò chơi và hoạt động thực hành phù hợp với học sinh Việt Nam, cùng sự đồng hành tích cực của thầy cô và Ban Giám hiệu cả ba trường THCS Yên Hoà, Nam Trung Yên và Trương Công Giai. 

Hành trình bắt đầu từ những câu hỏi gần gũi như “Bữa sáng các em thường ăn gì?”, “Điều gì xảy ra với thực phẩm sau khi sử dụng?” đã giúp học sinh nhận ra mối liên hệ giữa bàn ăn và môi trường xung quanh. Từ tháng 01/2026, học sinh đã bắt đầu học về ủ phân tại trường THCS Nam Trung Yên, các em thực hành ngay tại vườn trường, phân loại và xếp lớp vật liệu vào thùng ủ. Từ đó, các bạn học sinh đã hình dung một vòng tuần hoàn nhỏ ngay trong khuôn viên trường.

Học mà chơi

Thay vì bắt đầu bằng lý thuyết, trong tháng 8/2026, các buổi học bắt đầu từ việc giới thiệu quy trình ủ phân qua trò chơi thẻ bài và hoạt động tương tác nhằm giúp học sinh phân biệt vật liệu “xanh” và “nâu”, vai trò của từng nhóm nguyên liệu, và các bước cơ bản để tạo thùng ủ. Giao lưu bằng tiếng Anh cùng sinh viên NUS cũng giúp các em rèn luyện kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm, đồng thời bổ sung thêm kiến thức về môi trường. 

Khi “rác” trở thành tài nguyên

Sau đó, học sinh tự tay thực hành ủ phân: phân loại, cắt nhỏ vỏ rau củ, lá và cành cây khô thu gom trong khuôn viên trường, xếp thành các lớp xanh – nâu dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên NUS và thầy cô.

“Em đặc biệt thích việc tận dụng vỏ rau quả thừa để làm phân bón cho cây trồng. Từ giờ, em sẽ gom rau quả thừa và rác hữu cơ để làm phân bón cho cây.” — Quang, học sinh lớp 9, Trường THCS Yên Hòa

Cô Lê Hà, giáo viên chủ nhiệm lớp 9A8 Trường THCS Yên Hòa, người đồng hành cùng dự án suốt 5 năm qua, chia sẻ:

“Điều tôi ấn tượng nhất là sự hào hứng và chủ động của học sinh trong suốt buổi học. Khi được học qua trải nghiệm thực tế, kiến thức trở nên gần gũi, dễ hiểu và đáng nhớ hơn. Tôi tin rằng những hoạt động như thế này giúp các em hình thành ý thức bảo vệ môi trường và khuyến khích các em thay đổi những thói quen nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.”

Từ “ăn đúng” đến “sống xanh”

Song song với buổi học về ủ phân, trường THCS Yên Hòa cũng tổ chức chương trình “Bếp nhỏ mùa hè – Khám phá thực phẩm sạch” vào ngày 05/08/2026, giúp học sinh tìm hiểu dinh dưỡng hợp lý, bốn nhóm chất thiết yếu và an toàn thực phẩm qua trò chơi, câu hỏi và trải nghiệm “Vua Đầu bếp nhí”.

Hai chuỗi hoạt động cùng kể một câu chuyện: từ cách lựa chọn, chế biến thực phẩm đến cách trả lại dinh dưỡng cho đất. Qua đó, các em dần biết tận dụng phần thực phẩm thừa để tránh lãng phí, biết phân loại đúng cách từng nắm lá khô, và biết cách chăm sóc một thùng ủ phân hữu cơ mỗi ngày. Từ những việc nhỏ ấy, một mầm xanh dần lớn lên và một bài học cũng được các em mang về sẻ chia cùng gia đình. Những hành động nhỏ, lặp lại thường xuyên có thể trở thành thói quen mới, lan tỏa từ trường học đến gia đình và cộng đồng.

Câu chuyện từ những hoạt động trên sân trường hôm nay là minh chứng cho một điều giản dị nhưng sâu sắc: thay đổi bền vững không cần bắt đầu từ những điều lớn lao, mà có thể bắt đầu ngay từ một thói quen nhỏ mỗi ngày. Hãy cùng đồng hành, ủng hộ và lan tỏa những hành trình như “Rooting for Change”, để ngày càng có nhiều thế hệ học sinh được tiếp cận với giáo dục thực phẩm bền vững — vì một tương lai xanh hơn cho tất cả chúng ta.