Từ luống rau đến khay cơm: khi học sinh THCS hóa thân thành “thám tử hành trình thực phẩm”

Hơn 100 học sinh bốn trường THCS Nghĩa Tân, Yên Hòa, Trung Hòa và Cầu Giấy B đã đến vườn rau, tự tay hái rau, trò chuyện với người nông dân và kể lại hành trình ấy bằng chính những thước phim của mình.

Sáng 4/10 và 11/10, một nhóm “thám tử” đặc biệt đã xuất hiện giữa những luống rau xanh ngoại thành Hà Nội. Không mang kính lúp hay sổ điều tra, các em mang theo điện thoại, những tờ giấy ghi sẵn câu hỏi và rất nhiều tò mò. Nhiệm vụ của các em là theo dấu một loại rau, từ khi còn là mầm xanh trên luống đất đến lúc nằm trên khay cơm bán trú.

Chuyến thực địa nằm trong dự án Thực phẩm bổ dưỡng học đường do Trung tâm Phát triển Sáng kiến Cộng đồng và Môi trường (C&E) phối hợp cùng Rikolto triển khai. Đợt 1 diễn ra tại Giang Biên với học sinh trường THCS Nghĩa Tân. Đợt 2 diễn ra tại Hợp tác xã rau quả Chúc Sơn với học sinh ba trường THCS Yên Hòa, Trung Hòa và Cầu Giấy B.

Học sinh làm chủ câu chuyện

Ngay từ trên xe, các em đã chia thành các đội Bơ, Cà chua, Ngô và tự phân vai: ai quan sát, ai phỏng vấn, ai quay phim, ai viết lời dẫn. Người lớn chỉ đứng cạnh gợi ý và hỗ trợ kỹ thuật, còn câu hỏi, góc quay và thông điệp đều do học sinh quyết định.

Đến vườn, các đội theo dõi rau cải ngọt hoặc rau muống, hai loại rau của mùa này. Các em ngắm luống rau, hỏi các bác nông dân những điều chưa từng nghĩ đến: Công đoạn nào vất vả nhất? Làm sao biết rau đã đến lúc thu hoạch? Rau nào không đạt thì đi đâu? Sau đó, các em xắn tay áo, cầm liềm và cùng hái rau theo hướng dẫn. Ở đợt 2, học sinh còn tham gia đóng gói rau tại hợp tác xã, tận mắt thấy bó rau được chuẩn bị ra sao trước khi rời vườn.

“Hóa ra rau không tự nhiên xuất hiện trong bữa cơm”

Trời hôm đó khá nắng, nhưng không ai muốn rời luống rau. Mồ hôi lấm tấm trên trán, lòng bàn tay dính đất, các em bắt đầu hiểu một điều mà ngồi trong lớp khó cảm nhận hết.

“Trước đây em hay để thừa rau trong bữa trưa. Hôm nay tự hái rồi mới biết mỗi cọng rau đều cần rất nhiều công chăm sóc.” 

“Các bác nông dân dậy từ rất sớm, làm việc dưới nắng mà vẫn vui vẻ chỉ cho tụi em từng cách cắt rau. Em thấy biết ơn các bác lắm.” 

Không chỉ là buổi dã ngoại, chuyến đi còn là cơ hội để các em nhìn bữa ăn học đường bằng con mắt khác. Khi biết rau phải trải qua bao nhiêu công đoạn mới đến được khay cơm, nhiều em tự nhủ sẽ ăn hết phần rau của mình hơn và nhẹ nhàng hơn với việc bỏ thừa thức ăn.

Những thước phim kể lại hành trình

Sau chuyến đi, mỗi trường biến những gì đã thấy, đã nghe, đã làm thành video recap với tên gọi “Hành trình rau từ vườn đến bàn ăn”. Chỉ khoảng một tuần sau, các sản phẩm đã được nộp. Ở đó có những khung hình ngổn ngang đất và nắng, những câu trả lời giản dị của người trồng rau, và lời kết đầy chân thành của chính học sinh.

Một bó rau, rất nhiều bàn tay

Điều đọng lại sau hai buổi thực địa không chỉ là kiến thức về quy trình trồng và thu hoạch rau. Đó còn là sự trân trọng dành cho những người đứng sau mỗi bữa ăn: người nông dân, người đóng gói, người vận chuyển và cả các cô bếp ở trường.

Với các em học sinh, chuyến đi này là một bài học không nằm trong sách giáo khoa. Mỗi bó rau trên khay cơm đều mang theo công sức của rất nhiều người, và cách tốt nhất để nói lời cảm ơn là trân trọng từng bữa ăn.

Chương trình nằm trong khuôn khổ dự án Thực phẩm bổ dưỡng học đường do Rikolto tài trợ, C&E phối hợp cùng các trường THCS thí điểm tại Hà Nội.