NÂNG CAO NĂNG LỰC BÁO CHÍ VỀ QUẢN TRỊ RỪNG VÀ THƯƠNG MẠI GỖ TRONG KỶ NGUYÊN DỮ LIỆU & AI
(DataPot & C&E) – Từ ngày 8–10/8/2026, Trung tâm Phát triển Sáng kiến Cộng đồng và Môi trường (C&E) phối hợp cùng Công ty TNHH DataPot tổ chức thành công chương trình tập huấn “Nâng cao năng lực báo chí về quản trị rừng – thương mại gỗ dưới góc nhìn dữ liệu và ứng dụng AI”. Sự kiện thu hút đông đảo các nhà báo, phóng viên trẻ quan tâm đến lĩnh vực lâm nghiệp, môi trường và phát triển bền vững.
1. Bối cảnh mới của Lâm nghiệp Việt Nam & Mekong
Lâm nghiệp hiện đại không còn gói gọn trong tư duy “trồng và khai thác gỗ”. Ngành lâm nghiệp đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình Kinh tế xanh và Kinh tế tuần hoàn, gắn liền với các cam kết quốc tế về Net Zero, quy định chống phá rừng (EUDR) và Hiệp định VPA-FLEGT.
“Giá trị của gỗ chỉ chiếm khoảng 3–5%, còn 95% giá trị của rừng nằm ở các giá trị phi gỗ: hấp thụ
carbon, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học và du lịch sinh thái.”
— PGS.TS Lê Xuân Trường (Đại học Lâm nghiệp Việt Nam)
Cùng góc nhìn quản trị khu vực, chính sách đóng cửa rừng tự nhiên của Lào theo Chỉ thị 15 cũng mang lại bài học lớn về bảo tồn tài nguyên kết hợp sinh kế bền vững.
“Khi nói về nông nghiệp sinh thái, điều quan trọng nhất là phải giữ đất, đồng thời giúp người nông dân
cải thiện thu nhập và giá trị trong tương lai.”
— Ông Thisadee Chounlamountry (Cục Quản lý Đất đai, CHDCND Lào)
2. Báo chí dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (AI): Cơ hội & Thách thức
Chương trình dành trọng tâm hướng dẫn các nhà báo ứng dụng AI (NotebookLM, Pinpoint, Google Earth, ChatGPT) để bóc tách dữ liệu phức tạp, truy xuất nguồn gốc gỗ và kiểm chứng thông tin hiện trường. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo về hiện tượng “Ảo giác” (Hallucination) của AI.
“Hãy coi AI là một ‘thực tập sinh chuyên cần’ nhưng hay nói dối, cần được giám sát 24/7. AI không tra cứu sự thật, nó chỉ đang đoán từ.”
— Ông Tô Mạnh Hoàng (CEO DataPot)
“AI không thể thay nhà báo đi hiện trường, nhưng giúp nhà báo nhìn thấy những câu chuyện ẩn giấu đằng sau những dãy số dài dằng dặc.”
— ThS. Vũ Thế Cường (Học viện Báo chí và Tuyên truyền)
3. Chuyển đổi thực tế tại các Tòa soạn
Sự tham gia của AI giúp tối ưu hóa quy trình bóc băng, tóm tắt báo cáo và gợi ý góc nhìn đề tài. Dù vậy, yếu tố cốt lõi của tác phẩm báo chí vẫn nằm ở trải nghiệm thực tế và đạo đức làm nghề.
“Phóng viên là người ‘trồng rừng và khai thác nguyên liệu thô’, còn AI hỗ trợ ở khâu ‘chế biến, xử lý và
trình bày’.”
— Nhà báo Chu Minh Khôi (Tạp chí Kinh tế Việt Nam)
4. Trải nghiệm thực địa chuỗi cung ứng gỗ
Sau các buổi tọa đàm chuyên sâu, các học viên đã có chuyến thực địa tại Làng nghề gỗ Vạn Điểm (Phú Xuyên, Hà Nội) và Làng nghề gỗ La Xuyên (Ý Yên, Ninh Bình) để quan sát thực tế quy trình chế biến, truy xuất nguồn gốc gỗ và bài toán sinh kế của người dân làng nghề.
Thông tin về Chuỗi Chương trình:
Đơn vị tổ chức: C&E phối hợp cùng DataPot
Sản phẩm đầu ra: Phát triển đề tài chuyên sâu với gói tài trợ dành cho các nhóm nhà báo xuất sắc.