C&E công bố Báo cáo khảo sát REZCET trong Nông Lâm Ngư nghiệp tại Việt Nam
Năng lượng tái tạo, không phát thải cácbon và chuyển dịch năng lượng (REZCET) đang ngày càng trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp (NLNN), việc ứng dụng năng lượng sạch, công nghệ số và các mô hình sản xuất phát thải thấp không chỉ góp phần giảm tác động đến môi trường mà còn mở ra những cơ hội mới về đổi mới sáng tạo, việc làm và phát triển nguồn nhân lực xanh.
Nhằm cung cấp dữ liệu thực tiễn về nhận thức, hành vi, kỳ vọng và nhu cầu đào tạo liên quan đến REZCET, Trung tâm Phát triển Sáng kiến Cộng đồng và Môi trường (C&E) đã thực hiện Báo cáo “Khảo sát Năng lượng tái tạo, Không phát thải Cácbon và Chuyển dịch năng lượng (REZCET) trong Nông Lâm Ngư nghiệp (NLNN) ở Việt Nam: Quan điểm, hành vi và kỳ vọng của các bên liên quan và thực trạng đào tạo, nghiên cứu và thực hành trong giáo dục cao đẳng, đại học”.
Báo cáo cung cấp góc nhìn về thực trạng kiến thức, kinh nghiệm và mức độ sẵn sàng của sinh viên, đồng thời đưa ra các khuyến nghị nhằm thúc đẩy tích hợp REZCET vào giáo dục và tăng cường ứng dụng trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp tại Việt Nam.
Khảo sát với sự tham gia của 17 trường đại học và cao đẳng
Nghiên cứu được triển khai thông qua khảo sát trực tuyến, thảo luận nhóm tập trung với sinh viên và phỏng vấn sâu các chuyên gia, giảng viên trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp và REZCET.
Khảo sát trực tuyến nhận được 477 phản hồi từ sinh viên thuộc 17 trường đại học và cao đẳng. Bên cạnh đó, nghiên cứu tổ chức các cuộc thảo luận nhóm với sinh viên và thực hiện phỏng vấn sâu với 4 chuyên gia và học giả.
Nội dung khảo sát tập trung vào:
- Kiến thức và nhận thức về năng lượng tái tạo, phát thải ròng bằng 0 và chuyển dịch năng lượng;
- Kinh nghiệm học tập, thực hành và tham gia các hoạt động liên quan đến REZCET;
- Tiềm năng, lợi ích và rào cản trong ứng dụng REZCET trong NLNN;
- Vai trò của AI và dữ liệu số;
- Nhu cầu đào tạo và phát triển kỹ năng;
- Định hướng nghề nghiệp và cơ hội việc làm xanh;
- Các giải pháp thúc đẩy REZCET trong giáo dục và thực tiễn.
Nhận thức về REZCET còn hạn chế nhưng nhu cầu phát triển rất lớn
Một trong những kết quả đáng chú ý của nghiên cứu là phần lớn sinh viên tham gia khảo sát mới chỉ có kiến thức ở mức sơ lược về REZCET và các ứng dụng trong nông lâm ngư nghiệp.
Nhiều người tham gia chưa từng tham dự các khóa đào tạo hoặc hội thảo chuyên sâu về năng lượng tái tạo, phát thải ròng bằng 0 và chuyển dịch năng lượng. Kinh nghiệm tham gia dự án, thực tập hoặc tiếp cận trực tiếp với các mô hình REZCET trong thực tế cũng còn hạn chế.
Tuy nhiên, khoảng trống về kiến thức và kinh nghiệm không đồng nghĩa với sự thiếu quan tâm. Kết quả khảo sát cho thấy hơn 94% người tham gia cho rằng REZCET là cần thiết đối với lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp.
Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển các chương trình đào tạo, hoạt động thực hành và mô hình hợp tác nhằm giúp sinh viên nâng cao kiến thức và sẵn sàng tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh.
Năng lượng tái tạo mở ra cơ hội mới cho Nông Lâm Ngư nghiệp
Người tham gia khảo sát đánh giá các mô hình REZCET có tiềm năng phát triển tại Việt Nam. Trong đó, năng lượng mặt trời là một trong những giải pháp được quan tâm nhiều nhất.
Bên cạnh đó, các mô hình như khí sinh học cho hộ nông dân, hợp tác xã năng lượng tái tạo, điện gió phục vụ tưới tiêu và nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu cũng được đánh giá là những hướng có tiềm năng.
Các lợi ích được người tham gia quan tâm bao gồm giảm ô nhiễm, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và thúc đẩy sản xuất bền vững. Tuy nhiên, quá trình ứng dụng REZCET vẫn đối mặt với nhiều thách thức như chi phí đầu tư cao, hạn chế về kỹ thuật, công nghệ, chính sách, bảo trì và nguồn nhân lực.
Để thúc đẩy ứng dụng REZCET hiệu quả, nghiên cứu cho thấy cần có sự tham gia và phối hợp của nhiều bên, bao gồm cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chuyên gia, cộng đồng và thế hệ trẻ.
AI và công nghệ số – động lực mới cho chuyển đổi xanh
Báo cáo cũng nhấn mạnh tiềm năng của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật (IoT) và công nghệ số trong việc hỗ trợ ứng dụng REZCET trong nông lâm ngư nghiệp.
Các công nghệ này có thể hỗ trợ dự báo thời tiết, điều khiển tưới tiêu thông minh, giám sát hệ thống năng lượng, phân tích dữ liệu, tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Nhu cầu đào tạo về AI và dữ liệu số cũng được thể hiện rõ trong kết quả khảo sát. Phần lớn người tham gia cho rằng nội dung REZCET trong tương lai cần kết hợp với các kỹ năng về công nghệ số để đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành.
Việc kết hợp giữa năng lượng tái tạo và chuyển đổi số có thể tạo ra những mô hình mới, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và hướng tới các hoạt động phát thải thấp.
Phát triển nguồn nhân lực xanh từ môi trường giáo dục
Quá trình chuyển dịch năng lượng đang đặt ra những yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Sinh viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn cần cơ hội tiếp cận thực tế, phát triển kỹ năng và hiểu rõ hơn về nhu cầu của thị trường lao động.
Các lĩnh vực nghề nghiệp được quan tâm bao gồm kỹ thuật hệ thống năng lượng, nghiên cứu và phát triển công nghệ, tư vấn chiến lược và quản lý dự án năng lượng.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy nhu cầu tăng cường các hoạt động như:
- Tham quan và học tập thực địa;
- Thực hành các mô hình REZCET;
- Thực tập tại doanh nghiệp;
- Khóa học ngắn hạn và chương trình tập huấn;
- Hội thảo, workshop và hoạt động ngoại khóa;
- Dự án nghiên cứu và đổi mới sáng tạo;
- Đào tạo về AI và công nghệ số.
Những hoạt động này có thể giúp thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và yêu cầu thực tế của thị trường lao động.
Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp
Một trong những khuyến nghị quan trọng từ nghiên cứu là cần tăng cường hợp tác giữa cơ sở giáo dục và doanh nghiệp.
Các trường đại học và cao đẳng có thể phối hợp với doanh nghiệp trong việc tổ chức thực tập, trao đổi chuyên gia, xây dựng chương trình đào tạo và phát triển các mô hình thực hành. Doanh nghiệp có thể đóng góp kinh nghiệm thực tế, công nghệ và nhu cầu của thị trường, trong khi cơ sở giáo dục đóng vai trò quan trọng trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Bên cạnh việc tích hợp nội dung REZCET vào các chương trình đào tạo hiện có, các hoạt động ngoại khóa, khóa học ngắn hạn, hội thảo, workshop và dự án thực tế cũng là những hình thức phù hợp để mở rộng cơ hội tiếp cận cho sinh viên.
Hướng tới một thế hệ trẻ sẵn sàng cho chuyển đổi năng lượng
Kết quả khảo sát cho thấy REZCET không chỉ là một chủ đề liên quan đến năng lượng mà còn gắn liền với tương lai của nông nghiệp bền vững, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực xanh tại Việt Nam.
Việc tăng cường kiến thức, kỹ năng và cơ hội thực hành cho sinh viên sẽ góp phần giúp thế hệ trẻ chủ động hơn trong việc tham gia nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển nghề nghiệp và thúc đẩy các giải pháp bền vững.
Thông qua Báo cáo khảo sát REZCET trong Nông Lâm Ngư nghiệp tại Việt Nam, C&E mong muốn cung cấp thêm dữ liệu và bằng chứng thực tiễn cho các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, nhà quản lý và các bên liên quan, từ đó thúc đẩy hợp tác và hành động nhằm phát triển REZCET trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp.
Đầu tư cho kiến thức và kỹ năng của thế hệ trẻ hôm nay chính là đầu tư cho lực lượng lao động xanh, quá trình chuyển dịch năng lượng và một tương lai phát triển bền vững của Việt Nam.
Đọc bản đầy đủ của nghiên cứu TẠI ĐÂY


